GENEALOGY
VAN AISMA

Dizze famylje Van Aisma hat de namme ûntliend oan Grut Aysma ûnder Bitgummole en is net skipe út besibbens oan it geslacht Van Aysma’s dat sûnt de midsiuwen te Bitgum as hearskippen op Aysma State residearden.
Evert Klazes neamt him mei syn trije susters Van Aisma, nei de pleats dêr’t er op buorket. Se binne fan gernierskomôf, grif is har pake arbeider te Menaam, want dy is net as lânbrûker fûn.

Evert wurdt troch syn frou in fermogend man. Syn soan Johannes trout ek yn ’t jild en pakersizzer Hartman allyksa, trije kear. Oerpakesizzer Johannes Hartman van Aisma bringt, úteinlik as iennichst erfgenamt, dat famyljebesit gear yn in stichting. Mei it oanwaaksend besit, komme ek de maatskiplike funksjes: tsjerkfâd, gemeenteriedslid, wethâlder, boargemaster lid Provinsjale Steaten – en dêrmei status.

Dit is in ‘lytse’ famylje, dat wol sizze dat de manlike leaten net mannich yn tal binne. Sadwaande bliuwt de namme beheind.
Dit skaai stjert yn manlike lijn yn 1942 út mei Johannes Hartman van Aisma.
De measten binne frijsinnich Nederlâns Herfoarmd; mei útsûndering fan Cornelis Jarigs Mollema (III.1) en Hartman van Aisma (VI.2), dy’t Doopsgesind binne, en Pieter Fabrij de Jonge (IV.1.4), dy’t foar syn houlik Kristlik Grifformeard is en letter frijsinnich Nederlâns Herfoarmd. 

Oanfulllingen, ferbetteringen binne tige wolkom; allyksa dokuminten, lykas foto’s, brieven, akten. Itselde jildt foar libbenssketsen en anekdoaten.
Sok erfguod kin troch Erfgoed Fundaasje argiveard wurde en foar de takomst feilichsteld by de gemeente Waadhoeke. Wês foarsichtich mei fuortdwaan. Foar priveedokuminten jilde beskermjende betingsten oangeande wol of net ynsage. Nim kontakt op foar frijbliuwende foarljochting: formulier – mail: info@erfgoed-fundaasje.nl

Undersyk: Erfgoed Fundaasje

* = berne/born
~ = doopt/baptized
x  = troud/married
† = ferstoarn/deceased
[] = begroeven/burried
§=anekdoate/meidieling/tafoeging; wêrjûn yn grien
Wat is in stambeam?
Wat is in genealogy?
Sykje mei de sykfunksje.
A translation of this pedigree is on its way.

GENERAASJE I  
I Evert Klazes
~ Menaam 15-3-1705; mooglik arbeider te Menaam;
x Menaam 18-5-1732, beide fan Menaam, Trijntje Harings
Bern:
1 Klaas Everts, folget II
2 Pietje Everts ~ Menaam 26-6-1735
3 Jeltje Everts, ~ Menaam 21-2-1740

GENERAASJE II
II.1 Klaas Everts
† Menaam 1780; wierskynlik gernier te Menaam;
x Menaam 19-10-1764 Minke Johannes * 1742 ~ Menaam 2-2-1754 † Berltsum 8-3-1813, hûsnr 74, 70 jier; yn akte fan ferstjerren rintenierske neamd; dr fan Johannes Heeres, skipper te Menaam, en fan Aafke Philippus (of Johannes?), wenje te Ingelum ûnder Menaam (neffens stjerakte fan Minke).
Neffens houliksbylagen fan E.K. van Aisma (III.1) en H.P. Siderius yn 1830 is Minke ferstoarn yn 1805, mar dat sil in fersin wêze; neffens deselde houkliksbylagen is Minke in dochter fan Johannes Heeres en Aafke Johannes.
Bern:
1 Evert Klazes ~ Menaam 10-8-1765
2 Evert Klazes van Aisma, folget III.1
3 Aafke Klazes * Menaam 11-3-1770 ~ dêr 11-4-1770
4 Trijntje Klazes van Aisma * Menaam 9-3-1773 ~ dêr 10-4-1773 † Bitgum, wenjend te Menaam, 13-9-1834, hûsnr 78, 61 jier; by fertstjerren tsjinstfaam te Berltsum; Tryntsje lit in saldo nei fan f 470,56
5 Antje Klazes van Aisma * Menaam 30-6-1776 ~ dêr 8-9-1776 † Berltsum 21-9-1849, 75 jier; doopt op belidenis te Berltsum 33-5-1819; gernierske te Menaam, yn 1844 en by ferstjerren dêr sûnder berop;
x Salvus Beerends Klaver * omstrings 1775 † Berltsum 27-2-1840, hûsnr 67, 65 jier; gernier te Berltsum; sn fan Beerend Heerkes en Hiltje Salvus
6 Jeltje Klazes van Aisma * Menaam 22-1-1780 ~ dêr 13-2-1780 † Bitgummole op Nij Grut Aisma 13-4-1856, hûsnr 87, 76 jier, [] Bitgum rige 12, grêf 11; gernierske te Bitgummole, by ferstjerren dêr sûnder berop;
x Bitgum 29-3-1801 Jacob Wybes Gosliga * Marsum 2-3-1774 ~ dêr 12-3-1774 † Bitgummole 28-8-1821, 45 jier, hûsnr 90, [] Bitgum rigel 12, grêf 10; gernier te Bitgummole; sn fan Wybe Klazes Gosliga, gernier te Ingelum, yn 1817 mei attestaasje nei Bitgum, en fan Hiltje Jacobs Gosliga
Sjoch: Erfgoed Fundaasje – Genealogy Gosliga

§ FJOUWER STAGEN OP IEN STEE 
Jeltsy Klazes van Aisma, de jongste suster fan Evert, wennet as widdo mei har beppesizzer Jabik Gosliga yn by har omkesizzer Jehannes Everts van Aisma-en-dy (IV.1) op Nij Grut Aisma op Dyksterhuzen. 
Jabik is wees en wurdt opbrocht yn syn beppe Jeltsje van Aisma har húshâlding. As boike wurdt er yn ’e kuier yn ’t doarp Jabik van Aisma neamd. 

GENERAASJE III
III.1  Evert Klazes van Aisma * Menaam 10-4-1767 ~ dêr 26-4-1767 † Bitgummole 4-5-1851, hûsnr B116, 84 jier, [] Bitgum rigel 13, grêf 8; âlderling, tsjerk- en earmfâd te Bitgum, gemeentlik kommittearde earmesoarch, gemeenteriedslid en assessor (=wethâlder) fan Menameradiel 1798-1848, lid ‘Zetterscollege’ oangeande direkte belestingoanslaggen; eigner en brûker fan Nij Grut Aysma (hûs nr B10); wennet yn 1810 yn ’e ‘Molenbuurt’, dat is Bitgummole, yn 1820, 1830 allyksa; yn 1851 rintenier;
x 1e Gertje Johannes * Dyksterhuzen op Nij Grut Aysma 21-6-1771 ~ Bitgum 7-7-1771 † Bitgummole 12-4-1825 [] Bitgum yn it koar fan ’e tsjerke (by de lêste restauraasje binne de stiennen kris-kras trochinoarhinne lein); dochter fan Johannes Gerkes en fan Metje Clases Osinga.
Yn it lidmateregister fan Bitgum wurdt hja yn 1824 neamd mei de achternamme Wijngaarden. Se brûkte dy sels net. Har famylje likemin, neffens ûnder oaren de grêfstiennen. Wylst sûnt 1811 de famyljenammen al registreard wienen. Mooglik hie se dêr in sin by.
Geartsje har heit wie âlderling en tsjerkfâd te Bitgum. Har âlden wienen eigner en brûker fan Nij Grut Aysma (om 1725 hinne 87 pmt; yn 1749 fiif kij, acht hynders, 52 pmt boulân, Johannes kocht de pleats fan ’e eigners, syn heit Gerke Johannes wie dêr al hierder fan).
Evert x 2e Menaam 22-12-1830, 24 en 63 jier, Houkje Pieters Siderius * Weidum 16-10-1806 ~ dêr 2-11-1806 † Bitgummole 4-11-1878, 72 jier, [] Bitgum rige 13 grêf 2; docht belidenis te Bitgum op 23-5-1833, befestige as lidmaat 2-6-1833; by earste boask tsjinstfaam by de boer dy’t har man wurde sil; boerinne op Nij Grut Aysma; by har twadde houlik sûnder berop te Bitgum; dr fan Pieter Everts Siderius, boer op syn âlderspleats oan ’e Langhústerwei ûnder St.-Anne, letter te Weidum, yn 1819 ‘brander’ (=jeneverstoker en sûkereibrander), by ferstjerren fuorman, en fan. Tjitske Broers (Tsjitske tekenet sels sûnder achternamme, yn ûnderskate akten wurdt hja mei de tanamme Dijkstra oantsjut), as widdo fuormanderske, ‘voermanse’, te Bitgum, yn 1852 dêr sûnder berop;
Houkje x 2 Menameradiel 1-7-1868, 61 en 46 jier, Hylke Symens Reisma * Minnertsgea 8-1-1822 † Bitgummol 12-4-1903, 81 jier, [] Bitgum, rige 30, grêf 11 ; yn 1846, ’48 te Minnertsgea; timmerman en oannimmer te Bitgummole (hûsnr 78), yn 1875, ’78, ’98 dêr arzjitekt, yn 1878 lid Firma S. Reisma & Zonen fêstige te Minnertsgea (de oare firmant is syn broer Cornelis), yn 1882  gemeente-arzjitekt te Bitgummole (hûsnrs 127 en 130); sn. fan Symen Sikkes Reisma en Hijke Cornelis Dekker
Hylke x 1 Menameradiel 31-3-1852, 30 en 29 jier, Rinske Pieters Siderius, suster fan Houkje, * St.-Jabik 9-6-1822 † Bitgummole 4-11-1867, ; by trouwen sûnder berop te Bitgum;
Hylke x 3 Menameradiel 21-12-1882, 60 en 40 jier, Neeltje Bruin * Koog aan de Zaan 27-8-1842 † Bitgummole 27-2-1908, 65 jier, [] Bitgum, rige 31, grêf 11; Doopsgesind; by trouwen ûnderwizeres te Amsterdam, dêrwei har troudei ynskreaun te Bitgummole; dr fan Jan Bruin en Martha Annes Wytses, Martha yn 1882 sûnder berop te Amsterdam

Houkje Siderius pleatst fjouwer rouadvertinsjes foar har man. Meardere advertinsjes is wol gebrûklik by lju dy’t it betelje kinne en fan betinken binne dat de ferstoarne wichtich genôch is; fjouwerisom leit wol heel wat gewicht yn ’e skaal. De bern wurde net neamd. Ljouwerter Krante, 6, 9, 13 en 16-5-1851:

Ljouwerter Krante, 8-15-1878:


Bern ut it earste boask:
1 Johannes Everts van Aisma, folget
IV.1
Bern út it twadde houlik:
2 Minke Everts van Aisma * Bitgummole 16-10-1831 † Huzum 2-12-1867, 36 jier. [] Bitgum rige 13, grêf 1; docht 1853 belidenis te Bitgum;

x Menameradiel 16-5-1861 Dirk Klazes Lourens * Huzum 21-12-1833 † dêr 24-8-1905; by trouwen greidboer te Huzum; sn fan Klaas Dirks Lourens, ‘controleur in de bank van lening’ te Huzum, en fan Tietje Willems Lambsma;
Durk x 1 Johanna Maria Munnik
Durk x 3 7-4-1869 Tolke Willems de Vries
3 Tjitske Everts van Aisma * Bitgummole 3-3-1834 † Reduzum 31-3-1909, 66 jier, [] Reduzum, lizzende stien noardkant, skean achter it koar; grêfskrift:
RUSTPLAATS/VAN/ONZE GELIEFDE MOEDER/TJITSKE E. VAN AISMA,/WEDUWE C.J. MOLLEMA,/GEBOREN 3 MAART 1834,/OVERLEDEN 31 MAART 1909.

x Menameradiel 28-10-1857 Cornelis Jarigs Mollema * Harns 17-5-1834 ~ Aldsyl, Doopsgesind, † Reduzum 18-6-1881; wennet yn 1857 te Lochem, boer te Rie, letter winkelman en keapman te Bitgummole; sn fan Jarig Cornelis Mollema, sjippesieder en kargadoar te Harns, en fan Foekje Sybrands Spannenburg
4 Klaaske Everts van Aisma * Bitgummole 18-9-1837 † Bitgummole 20-1-1848, hûsnr B116, 10 jier, [] Bitgum
5 Trijntje Everts van Aisma * Bitgummole 3-2-1843 † Berltsum 5-2-1927, 84 jier, [] Bitgum rige 13, grêf 3;
x Menameradiel 26-11-1863 Thomas Rinks Groenveld *Drylts 22-3-1841 † ; mêst-, blok- en pompmakker te Berltsum; sn fan Rink Pieters Groenveld, yn 1863 sûnder berop te Baaium, en fan Rigtje Thomas Faber 

§ AYSMA EN AISMA
De Van Aisma’s (mei i) binne net besibbe oan de aadlike Van Aysma’s (mei y); dy hearskippen bewenje oant midden 18e iu Ald Grut Aysma op Dyksterhuzen ûnder Bitgummole. Oardel iu letter buorket dêr Evert Klazes en yn ’e tiid fan ’e namme-oannimming ûnder Napoleon yn 1811, ûntlient er syn fan Van Aisma oan dat stee; allyksa syn trije susters Tryntsje, Antsje en Jeltsje (sjoch II.2,, 4, 4,5). It gebeurde wol faker dat ien de namme fan syn pleats as achternamme brûkte.
Op Dyksterhuzen binne fanâlds trije steeën mei de namme Aysma:
1 Ald Grut Aysma (B15), letter neamd Saadsum, Dyksterhuzen 18.
De lêste Van Aysma op dizze State is Albert van Aysma, † 1741, 71 jier. Hy leit begroeven ûnder in mânske stien yn ’e Bitgumer tsjerke; yn ’t Latyn stiet dêr ûnder oaren op:
‘De heechste rom en krêft fan syn skaai Aysma; in stânfêst riedsman, in ferdigener en bestjoerder fan syn lân. Syn geast wie lykwols rjochte op de stjerren fan de heechste himelen. No hat er diel oan dy himelske gloarje en ken er dizze wrâld net mear, om sa mar te sizzen ek net har eare en har ferachtlik slyk.’
Hy wie troud mei Tjets Hotzes van Aysma. Har namme stiet by sines op ’ e stien. Har soan, Johan van Aysma + 15-6-1659, 54 jier, leit hjir ek begroeven. Dy wie ‘capiteyn over een compagnie te voet, commandeur overt garnisoen tot Embden.’
Op dit stee hat Durk S. van der Schaaf syn biologysk lânboubedriuw en kwekerij ûnder de namme Saadsum, oant 2017, en oant 2019 Remko van der Vlugt. Yn 2020 eigendom fan Albrecht Reimers Wartena en soan Jouke.
2 Nij Grut Aysma , ek neamd Palsma state (nei de eigners de famylje Paulsma of Palsma), en letter Baerda state (nei de famylje Baard/Baarda).
Yn ’e 18de iu is dizze pleats yn besit fan Metje Clases Oasinga en Har man Gerke Johannes. De bern Gerke en Gertje, trout mei Evert Klazes, erve dy en Evert neamt him yn 1811 dêrneffens Van Aisma.

Yn 1883 wurdt dit spul op ôfbraak ferkocht. Fan ’e âlde grêft is noch in stik te sjen . Op dit stee steane twa mitsele homeiepeallen mei ‘Groot Aysma’ derop. By testamint fan Johannes Hartman van Aisma (VI 1.) moatte ûnder oaren de grêft en de homeiepeallen yn stân hâlden wurde.
3 Lyts Aysma, of Cleyn Aysma (B16), Dyksterhuzen nr 32, bewenner yn 2020: Gerben Reimers Wartena.

 

§ FERMOGEN OP FERMOGEN
De earst bekende yn ’e stamrige fan ’e Van Aisma’s Evert Klazes (I.1) is mooglik arbeider, want fan him is het fûn dat er lân brûkt; de twadde, Klaas Everts (II.1), is wierskynlik gernier; de tredde, Evert Klazes (III.1), is bouboer. Syn frou Gertje Johannes (útspraak yn ’t Frysk: Gjet), is in begoedige boeredochter fan sawol fan har memmes as heites kant, dy buorkje op Nij Grut Aysma .
Har mem, Metje Clases Osinga, stamt út in eigenerfd boeregeslacht yn Menaam en omkriten. Eigenerfd, wol sizze de dat pleats yn eigen besit is.
Gjet en Evert erve it stee en lân Grut Aysma op Dyksterhuzen. Se binne dêrby erfgenamt fan Gjet har ongetroude broer Gerke Johannes.
As Evert ferstjert erft syn twadde frou Houkje Siderius in fyfde part fan syn erfskip.
By de soan fan Evert út syn earste houlik, Johannes Everts (IV.1) syn frou, Ytje Hartmans, sit allyksa modder oan ’e kloet.
Itselde jildt foar de trije froulju fan soan Hartman van Aisma: Jannigje Wassenaar har heit is ien fan ’e heechst oansleinen wat de belestingen oangiet yn noardlik Nederlân. Antsje van der Meer erft benammen fia har mem Trijntje Sinnema fan har pake en beppe Eelse Symens Sinnema en Trijntje Klazes Miedema, bouboeren te Wyns. Hermina Busscher erft in part fan heites doktersjild.

Johannes Everts syn dochter Gertje van Aisma (IV1.4) har man Pieter Fabrij de Jonge, wurket himsels fan wurkboade by in Ljouwerter manufaturier op as in soarte fan Bank fan Liening foar partikulieren en bedijd dêrmei flink wat. Hjirûnder in stikmannich foarbylden fan syn lieningen.
-13-12-1878: in obligaasje oan Berend Salvus Klaver te Berltsum (neef fan syn skoanheit, sjoch: II.1.5)
-8-4-1887: f 5.000,00 in liening oan Jan Hibma, man fan Baukje Martens Tiedema te Menaam
-30-4-1887: f 3.000,00 oan Simon Andries Nieuwland te Marsum
-6-5-1887: f 3.000,00 oan Jentje Wybes Terpstra te Marsum
-27-1-1888: f 4.000,00 oan Sjoerd Tjeerds Veenstra te Marsum
-21-7-1890: f 3.500,00 oan Pieter Jans Baarda te Menaam.

Trochdat der hyltyd ien soan is en de susters jong ferstjerre en boppedat Geertje en Pieter gjin bern hawwe, komme de erfskippen by de twa ongetroude neikommelingen Johannes Hartman en syn healbroer Hartman; as Hartman mei 23 jier ferstjert komt dy syn erfenis allyksa oan Johannes Hartman en dêroerhinne dat fan syn muoike Geertje en har man, dy’t ek syn pleechâlden binne.
Johannes Hartman, úteinlik iennichst erfgenamt, bringt dat famyljebesit gear yn in stichting, dy’t er nei himsels neamt: de J.H. van Aisma Stichting. Partikulieren, ferienings en stichtingen dy’t warber binne op sportgebiet en har ynsette foar kultuer kinne fan ’e revenuen profiteare.

§ BOER, BOARGEMASTER EN ‘MYNHEAR’
Mei it oanwaaksend besit, werpe har ek op de byhearrende onbesoldigde en besoldigde funksjes yn Tsjerke, Steat en Maatskippij.
Evert Klazes (III.1) is ûnder oaren âlderling, tsjerk- en earmfâd fan Bitgum, gemeentlik kommittearde earmesoarch; lid fan it  ‘Zetterscollege’ oangeande direkte belestingoanslaggen, gemeenteriedslid en fyftich jier – fan 1798 oant 1848 – assessor/wethâlder fan Menameradiel, as sadanich is er withoefaak amtner fan ’e Boargerlike Stân.
Syn soan Jehannes (IV.1) hat dy earste ferantwurdlikheden allyksa en pakesizzer Hartman is lid fan ’e Provinsjale Steaten en boargemaster fan It Bilt, mei alle besonjes derop en deroan.


§ FAN ARBEIDERSFOLK
NEI MYTYS FOARNAAM KOMÔF
Is de earste foarâlder yn ’e stamrige fan ’e Van Aisma’s arbeider, de lêste manlike leat fan dit skaai lit him ‘mynhear Van Aisma’ neame en yn syn rou-advertinsje is it: ‘de Hoogwelgeb. Heer’. Troch de generaasjes hinne groeit mei it besit, it tal maatskiplik-bestjoerlike funksjes en de status. Dat lêste yn ’e eagen fan ’e Van Aisma’s sels en yn dy fan ’e goegemeente. It iene kin net sûnder it oare.
Dy status rint út op in hâlden en dragen fan ’e lêste Van Aisma as lânealman. It slachte Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg is begjin 20e iu út Bitgum ferdwûn, dat der is plak foar opfulling. En dat slagget as je jesels as sadanich beskôgje en dêrneffens finansjeel dy steat fiere kinne. Net dat Johannes Hartman lykas syn direkte foarâlden maatskiplike funksjes beklaait, syn fertsjinste is dat er fan har jild en lân urven hat en dat ferhiert. Om Johannes Hartman hinget in waas fan geheimenissen oangeande de ôfstamming fan ’e Van Aisma’s. It ferûnderstelde foarname komôf is in mytys gegeven, mar fertaalt him sekuer yn ’e libbenspraktyk fan troch ’en dei. As de goegemeente Mynhear Van Aisma tsjinkomt, wurdt lichtelik bûgd of justjes tsjin de pet oantikke. It is op ’t lêst ek sa dat de gernier wol wer fan dizze lânhearre hiere wol en dan is in tikje oan ’e pet net tefolle frege.
As Johannes Hartman syn achterneef Gerben Reimers Brouwer by him sit te redendielen en begjint oer har mienskiplike Van Aismafamyljebannen, praat Johannes Hartman der it leafst omhinne of yn riedsels, dat ta fermeits fan syn achtermiich. Mei dy skimerigens falt en stiet ommers de skyn fan it foarnaam, sa net adelik ferline.
Gerben syn oerbeppe is in Van Aisma (sjoch hjirboppe) en syn pake is as wees oant syn trouwen by de Van Aisma’s opbrocht, dat dolt djip, dat dy famyljebân is hecht en bliuwt; sa wurde ek foto’s útwiksele, yn it famylje-argyf fan ’e Gosliga’s binne portretten fan Gertje Fabrij de Jonge-van Aisma, fan har man en de jonges Johannes Hartman en Hartman.
Mar dy famyljebannen bekuolje troch it ponearde stânsferskil. En it Gosliga-folk is net genegen om te bûgen foar it minskdom, lit stean foar har miich Johannes Hartman. Ferwidering komt ek fanwegen it feit dat de Gosliga’s meigean yn ’e Doleânsje en dêrmei Grifformeard wurde. Johannes Hartman stiet derom bekend dat er it net op hat mei in tsjerke hoe dan ek, lit stean mei in otterdokse. It ferskil tusken grou en fyn slacht ek yn Bitgummole in djippe kleau tusken sibben.
Lykwols, as Nynke Brouwer-Gosliga op besite giet by har achternicht Geartsje Fabrij de Jonge-van Aisma – ‘Mefrou de Jonge’ – stevenet se der wol ekstra yn ’e pronk hinne. De dames wenje fuort byinoar, beide yn in deftich klassisistysk hearehûs (J.H. van Aismawei 93 en 73), Nynke hat twa keamers mear as Geartsje trouwens, want har hûs is gâns djipper, dat dan wol wer. Sjoch de foto hjirûnder en Genealogy Gosliga – IV.1.2.   

GENERAASJE IV
IV.1 Johannes Everts van Aisma * Dyksterhuzen op Nij Grut Aysma 1804 † dêr 24-12-1852, hûs nr B87, 48 jier, [] Bitgum rige 13, grêf 5; by trouwen sûnder berop te Bitgum; boer op Nij Grut Aysma (yn 1850 160 pmt, dizze pleats stie doe fan ’e Bitgumer pleatsen it heechst oanslein wat lân oangiet); tsjerkfâd te Bitgum, gemeenteriedslid fan 1851-syn ferstjerren;
x Menameradiel 9-7-1828, 23 en 18 jier, Ytje Hartmans Hartmans * Nes, West Dongeradiel, 1810 † Dyksterhuzen op Nij Grut Aysma 10-8-1857, 47 jier, [] Bitgum r. 13 gr. 5; by trouwen sûnder berop te Nes; boerinne op Nij Grut Aysma op Dyksterhuzen; dr fan Hartman Dirks Hartmans, boer en frederjochter te Nes, en fan Maaike Melis Wynia
Ytsje keapet op 29-3-1855 fan Auke Minnes Feitsma te Dronryp in hûs mei tún en hiem te Bitgum; keapsom: f 2.000,00; Notarieel Argyf; notaris Tjeerd Alma, Menaam; Repertoire: 103031; Minút-akten 1855, argyfnr 26, ynvintarisnr 103018, aktenr 00042

Hantekeningen ûnder de trou-akte fan Johannes en Ytje (de namme wurde útsprutsen as: Jehannes en Ytsy – yn ’e akte stiet Ytsy ek te boek as Ittie).
De tsjûgen binne: Johannes Louws Osinga, gernier te Menaam, neef fan Jehannes, en Hartman Melis Wynia, winkelman te Nes, omke fan Ytsy.
De ûndertekeners hawwe allegearre in feardige hân fan skriuwen

Ljouwerter Krante, 31-12-1852:

Ljouwerter Krante, 21-8-1857:

Bern:
1 Evert Johannes van Aisma (twillingbruorke fan Gertje) * Dyksterhuzen op Nij Grut Aysma 24-10-1829 † dêr 13-10-1831, 1 jier, hûs nr B87, letter fernûmere nei 100, [] Bitgum rige 13, grêf 6
2 Gertje Johannes van Aisma (twillingsuske fan Evert) * Dyksterhuzen op Nij Grut Aysma 24-10-1829 † dêr 4-6-1830, 7 moanne, [] Bitgum rige 13, grêf 6
3 Hartman Johannes van Aisma, folget V.1
4 Gertje van Aisma (ek: Geertje) * Dyksterhuzen op Nij Grut Aysma 18-11-1847 † Bitgummole, Nieuw Aisma 21-4-1924, 78 jier, [] Bitgum rige 13 grêf 4; ferfart op 17-7-1871 út Bitgum nei Ljouwert (adressen: yn 1871 Heerenwaltje; 1877 Foarstreek I 338; 1880 Foarstreek M 235, Willemskade F17, W17); keapet yn 1897 it hûs nr B86 (letter B178), no J.H. van Aismawei 93; dat krijt de namme ‘Nieuw Aisma’;

x Menameradiel 16-7-1871 Pieter Fabrij de Jonge * Goes 28-4-1842 † Ljouwert 22-2-1896, 53 jier, [] Bitgum rige 13 grêf 4; Kristlik Ofskieden, letter Nederlâns Herfoarmd; komt 9-5-1859 út Goes yn Ljouwert, is dêr (oant mooglik 1866) wurkboade by Antoon van Assen en Maria Elisabeth Schreuder, keaplju yn manufaktueren te Ljouwert; letter selsstannich hannelsman/keapman te Ljouwert, dêr firmant Fa Pull & De Jonge (de oare firmant is Cornelis Marius Henricus Pull te Ljouwert), letter dêr rintenier; offisier by de skutterij, liberaal gemeenteriedslid fan Ljouwert (ûnder oaren lid kommisje iepenbiere wurken, kommisje fan tafersjoch op it leger ûnderwiis), bestjoerslid liberale kiesferiening Ljouwert, idem stedsbank fan liening, kolleezje fan setters direkte belestings, kommisje beoardielingsheffing ynfierrjochten, idem ‘Nijverheid’, ‘Spaarkas’, ‘Hulpbank’, ‘Departements Volksbibliotheek’, ‘Vereeniging voor Volksbijeenkomsten’, feriening ‘De Harmonie’, ‘Moed, Beleid en Trouw’, diaken en notabel Herf. Gem. Ljouwert, ensfh.; sn fan Pieter Fab(e)rij de Jonge, manufakturier en goud- en sulversmid te Goes, en fan Cornelia den Boer
Geartsje ferkeapet op 9-9-1876 oan Dirk Dirks Hartmans te Hantum, Imes Sevenster te Nes, Pieter Gerrits Dijkstra te Nes, Anne Hartmans Wynia te Ternaard en Jan Hagel te Wierum in sate en lân ûnder Nes, West Dongeradiel; keapsom: 55.703,00; notaris Sikke Dirks Kuijpers, Ternaard; Notarieel Argyf; Repertoire: 129069; Minút-akten 1876, argyfnr 26, ynvintarisnr 129062, aktenr 00085
Geartsje ferkeapet op 9-12-1905 oan Gosse Cornelis Bijlenga te Ljouwert, in winklehûs te Ljouwert; keapsom: f 25.000,00; n
otaris Allert Ottema, Ljouwert; Notarieel Argyf; Repertoire: 080061; Minút-akten 1905, argysnr 26, ynvintarisnr 080060, aktenr 06939
5 Maaike van Aisma * Dyksterhuzen op Nij Grut Aysma 15-7-1849 † Bitgummole (hûs nr 100) 5-6-1872, 23 jier, [] Bitgum rige 13 grêf 5

Gertje van Aisma en Pieter Fabrij de Jonge. Erfgoed Fundaasje – Kolleksje Gosliga. Fotograaf: C.B. Broersma, Ljouwert

 Ljouwerter Krante, 24, 25 en 26-2-1896:

Ljouwerter Krante, 24-2-1896:

Ljouwerter Krante, 26 en 27-2-1896:

Ljouwerter Krante, 27-2-1896:

Ljouwerter Krante, 22 en 24-4-1924:

§ NIEUW AISMA
It  klassisistys hûs yn Bitgummole (J.H. van Aismawei 93), dat Gertje van Aisma yn 1897 keapet en sûnt troch har bewenne wurdt. Se jout it de namme ‘Nieuw Aisma’, it wurdt gewoanwei ‘’t Aismahûs’ neamd:

 

GENERAASJE V
V.1
Hartman Johannes van Aisma * Dyksterhuzen op Nij Grut Aisma 16-3-1831 † Bitgummole 28-8-1871, 40 jier, [] Bitgum r. 13 gr. 8; boer ûnder St.-Jabik (hoeke Kouweweg); ferfart -5-1865 dêrwei noe St.-Anne (nr 80); gemeenteriedslid fan It Bildt 2-6-1855 – 7-9-1869 (bedankt); steatelid 1867 oant syn ferstjerren; boargemaster fan It Bildt 30-6-1864 oant syn ferstjerren; foarsitter ‘De Watermolenpolder’ op it Âld Bildt;
x 1e Menameradiel-9-1852 Jannigje Klazes Wassenaar * St.-Jabik 13-6-1829 † St.-Anne 20-3-1863; dr fan Klaas Boyens Wassenaar, boer ûnder St.-Jabik (eigner fan 1.000 pûnsmiet, hy is yn syn tiid neffens de belestingen de op ien nei heechst oansleine boer fan (noard) Nederlân; tsjerkfâd; lid Munisipale Rie, letter gemeenteriedslid It Bildt, wethâlder, folmacht foar St.-Jabik, en fan Trijntje Hendriks Spekman;
x 2 Tytsjerksteradiel 9-3-1865 Antje Douwes van der Meer * Wyns 11-1-1834 † St.-Anne 5-12-1866 [] Bitgum r. 13 gr. 7; dr fan Douwe van der Meer, boer te Wyns, en fan Trijntje Eelses Sinnema;
x 3 Menameradiel 8-9-1869 Hermina Busscher * Bitgummole 16-10-1845, hûsnr âld B81, letter B183, no J.H. van Aismawei 73, † Bitgummole 29-11 1881 [] Bitgum r. 13 gr. 7; Hermina is ynwenjend bernefaam oer de wees Johannes Hartman by har lettere man; ferhuzet op 7-10-1869 mei har soantsje Hartman út Bitgummole nei St.-Anne ;komt 31-8-1871 mei har styfsoan Johannes Hartman en soan Hartman út St.-Anne yn Bitgummole; dr fan Remmo Busscher, dokter te Bitgummole, en fan Klazina Johanna Braak
Hartman van Aisma is fâd oer syn omkesizzers Ouwe (* St.-Anne 7-3-1848) en Trijntje Jarigs Koning (* St.-Anne 29-4-1849), bern fan Antje Klazes Wassenaar († St.-Anne 4-2-1852) en Jarig Ouwes Koning († St.-Anne 24-4-1854), boeren te St.-Anne; Ouwe en Tryntsje binne Hartman syn húshâlding te St.-Jabik en St.-Anne opnommen
Bern út it twadde boask:
Johannes Hartman van Aisma, folget VI.1
Bern út it tredde houlik:
Hartman van Aisma, folget VI.2

Ljouwerter Krante, 3-4-1863:

Ljouwerter Krante, 7 en 11-1866:

Ljouwerter Krante, 2-9-1871:
Heden overleed, in den ouderdom van
40 jaar, mijn geliefde Echtgenoot HART-
MAN JOHANNIS VAN AISMA, in leven Bur-
gemeester van de gemeente Het Bildt en Lid
der Provinciale Staten van Friesland.
Beetgum, 28 Augustus 1871.
Wed. H.J. van AISMA-Busscher.
Volstrekt eenige kennisgeving aan Vrienden en
Bekenden.

Sweager Pieter Fabrij de Jonge behertiget de neilittenskip fan Hartman Johannes van Aisma. Ljouwerter Krante, 8-9-1871:

As Hermina Busscher ferstjert set har heit in rouadvertinsje. Ljouwerter Krante, 2-12-1881:

Yn ’e selde snuorje as syn twadde frou ferstjert is in ferkiezingskampanje geande om har man Hartman yn ’e Provinsjale Steaten te krijen. Ferskate kiesferienings rikkemandeare him oan, ûnder oaren syn eigen gemeente (sjoch hjirûnder), Baarderadiel, Frjentsjer, Harns, Wûnseradiel. Hartman krijt 459 fan ’e 921 útbrochte stimmen, der komt in herferkiezing.
Ljouwerter Krante, 14-12-1866:

Ljouwerter Krante, 1-1-1867:

§ BOARGEMASTER BETOCHT
De Bildtse Courant (30-8-1871) wurdt Hartman Johannes van Aisma – yn rourâne – sa betocht:
(sitaat H. Sannes – Geschiedenis van het Bildt diel IIIA, s. 248):
/…/de wakkere en bekwame strijder voor regt en billijkheid, de goedhartige helper van minder bedeelden, de gelukkige beoefenaar en ijverig bevorderaar der toonkunst
/…/
het door hem opgerichte zangkoor heeft langen tijd als ‘‘Van Aisma-Koor’’ een uitstekende naam gehad
/…/en de oprechte vriend van velen, een zeer waarderend herdenkingswoord. Hij was algemeen zeer geacht.


Hartman Johannes van Aisma, as er boargemaster fan It Bilt is (1864-1871); dêrûnder ‘De Blauwe Plaats’ oan ’e Kouweweg dêr’t er mei syn frou Jannigje Wassenaar op buorket foar syn boargemasterskip:

Hartman Johannes van Aisma2

De blauweplaats
Hartman Johannes van Aisma, doe’t er boer is op ‘De Blauwe Plaats’, hoeke (westkant) Kouweweg/Aldebiltdyk:
Hartman Johannes van Aisma

Jannigje Klazes Wassenaar:
Jannigje Klazes Wassenaar

Antje Douwes van der Meer:

Antje Douwes van der Meer

Hermina Busscher: [foto komt noch]


GENERAASJE VI
VI 1. Johannes Hartman van Aisma * St.-Anne (Oasteand) 21-3-1866 † Ljouwert (Diakonessehûs) 31-10-1942 [] Bitgum r. 13 gr. 3; komt 31-8-1871 mei syn styfmen Hermina Busscher en syn healbroer Hartman út St.-Anne yn Bitgummole; ferfart 21/26-5-1873 nei syn pleechâlden, syn muoike en omke Fabrij de Jonge-van Aisma, te Ljouwert; ferhuzet dêrwei op 21/26-9-1887 nei Leiden.
Docht ien jier gymnasium, en ien jier HBS. Studearret oan ’e Universiteit fan Leiden, mar hy makket de stúdzje net ôf (meidielingen Jan van der Leij, Bitgummole). Letter offisier by de marine.
Lâneigner te Bitgummole (plm. 300 pûnsmiet). Beskermhear keatsferiening O.K.K. (Oefening Kweekt Kunst) te Bitgummole, 1915 oant syn dea. Hy stelt gâns prizen beskikber. De nei him neamde ‘Van Aisma Partij’ wurdt alle jierren op ’e Van Aisma-dei yn Bitgum keatst.
Sjoch: Tusken Gripe & Telegraaf – 100 jier O.K.K. Bitgum
-Haadstik 4 Johannes Hartman van Aisma
Haadstik 6 Joh. van Aisma-stichting
Haadstik 1 Yn ’e Greep fan de Gripe, noat 9

By testamint wurdt syn lânbesit en hûs ûnderbrocht yn de ‘Johannes Hartman van Aismastichtin stichting. Yn it hûs moat de ynrjochting fan ien keamer yn takt hâlden wurde sa’t Van Aisma dêr wenne hat, mei syn skriuwburo, oare meubels, kasten mei boeken en diggelguod en (foto)portretten. Yn it oare part fan it hûs wennet de behearder. Fan 1940-1964 (mei in ûnderbrekking fan 13-10-1944 – 15-4-1945) wennet hjir de boargemaster fan Menameradiel, Dirk Torensma. Yn 1988 wurdt de ynboel ferkocht en yn 1989 komt it hûs op buorden.
Nei Johannes Hartman wurdt de Alddyk troch Bitgummole hinne neamd: de J.H. van Aismawei.

Syn boarstbyld yn brûns fan byldhouwer Hans Jouta fan Ferwert stiet foar ‘Groot Terhorne’ (nr 52) oer.
Opskrift:
JOHANNES HARTMAN van AISMA/* 21-03-1866 St. Annaparochie/+ 31-10-1942 Beetgumermolen/Grondlegger van de/’J.H. van Aismastichting’/04 februari 2006/; yn it byld: Jouta ’05.

Johannes Hartman van Aisma. Fotograaf: H.B. Broersma, Ljouwert. Erfgoed Fundaasje – Kolleksje Gosliga:


Ljouwerter Krante, 3 en 4-11-1942:

Ljouwerter Krante, 4-11-1942:

Ljouwerter Krante, 16-11-1942:

VI 2. Hartman van Aisma * St.-Anne 21-4-1871 † Ljouwert 23-5-1894, wenjend te Venlo, 23 jier, [] Bitgum rige 13 grêf 6; Doopsgesind; komt 31-8-1871 mei syn mem en healbroer Johannes Hartman út St.-Anne yn Bitgummole; ferhuzet dêrwei op 24-2-1882 nei Ljouwert; ferfart dêrwei op 28-9-1885 nei Amsterdam; folget in oplieding oan de Koninklijke Militaire Academie (KMA) te Breda; wurdt op 12-3-1891 by de keuring foar militêre tsjinst frijsteld ‘wegens eigene dienst’, Hartman sit dan op ’e KMA te Breda; 2e luitenant by it 2e  rezjimint huzaren te Venlo; Hartman ferstjert by syn pleechâlden, syn muoike en omke Fabrij de Jonge-van Aisma, te Ljouwert

Hartman van Aisma. Erfgoed Fundaasje – Kolleksje Gosliga:

Ljouwerter Krante, 25 en 26-5-1894:


Ljouwerter Krante, 28-5-1894:

Hartman wurdt blykber beskôge as in belangryk man, yn dy sin dat syn begraffenis apart yn ’e krantekolommen fermeld wurdt. Lykas by syn pleechheit Fabrij de Jonge hat de beïerdiging plak ‘in stillen eenvoud’. Ljouwerter Krante, 29-5-1894:

Ljouwerter Krante, 9 en 11-6-1894:

§ DOOPSGESIND
It is opmerklik dat Hartman der al op jonge leeftyd foar kiest om by de Doopsgesinden te gean, want syn âlden en pleechâlden binne Nederlâns Herfoarmd. Boppedat is Hartman militêr en by de minnisten nimme se fânâlds it gewear net op. Mar dat begjinsel is yn ’e mear frijsinigge werdopersrûnten yn Hartman syn tiid al wat ferwettere.

§ GRÊVEN TE BITGUM
Yn it koar fan ’e Bitgumer tsjerke:
DE 12 APRIL 1825 IS IN DEN HERE GERUST/GERTJE JOHANNES HUISVROUW VAN/E. K. VAN AISMA OUD 53 JAAREN 8 MAAN/DEN 23 DAGEN EN LEIT ALHIER BEGRAVEN.
Op ’e selde sark stiet it grêfskrift fan Gjet har broer Gerke Johannes.
Hjir lizze ek de omskotten fan p
ake en beppe Gerke Johannes en Metje Clases Osinga.

Op it hôf, oan súdkant.
Rige 12
Grêf 10:
Jacob Wybes Gosliga * Marsum 2-3-1774 † Bitgummole 28-8-1821, 45 jier, man fan Jeltje Klazes van Aisma
Grêf 11:
Jeltje Klazes van Aisma * Menaam 22-1-1780 † Bitgummole op Nij Grut Aisma 13-4-1856, 76 jier 

Rige 13, grêven  2 o/m 9:
Grêf 2:
Houkje Pieters Siderius * Weidum 16-10-1806 † Bitgummole 4-11-1878, 72 jier, widdo Evert Klazes van Aisma
Houkje en har dochter Tryntsje van Aisma binne net opnommen yn ’e rige sarken Van Aisma

Grêf 3:
Trijntje Everts van Aisma * Bitgummole 3-2-1843 † Berltsum 5-2-1927, 84 jier, frou fan Thomas Rinks Groenveld 

Grêf 4:
RUSTPLAATS/VAN/EVERT KLAZES VAN AISMA,/IN LEVEN KERKVOOGD/TE BEETGUM, OVERLEDEN DEN/4 MEI 1851, IN DEN OUDERDOM/VAN RUIM 84 JAREN./

HARTMAN VAN AISMA,/IN LEVEN 2e LUITENANT /DER HUZAREN TE VENLOO;/GEB. TE ST. ANNA PAROCHIE/ DEN 21 APRIL 1871,/OVERLEDEN TE LEEUWARDEN/DEN 23 MEI 1894. 

Grêf 5:
JOHANNES EVERT VAN AISMA,/ECHTGENOOT VAN/IJTJE H. HARTMANS, IN LEVEN/KERKVOOGD TE BEETGUM./OVERLEDEN DEN 24 DECEMBER/1852, IN DEN OUDERDOM VAN 48 JAREN, EN RUIM 3 MAANDEN.

MAAIKE VAN AISMA;/DOCHTER VAN/JOHANNES VAN AISMA/EN IJTJE HARTMANS,/GEB. TE BEETGUM 15 JULI 1849,/OVERL. ALDAAR 5 JUNI 1872.

Grêf 6:
RUSTPLAATS/VAN/IJTJE HARTMAN HARTMANS,/ECHTGENOOTE VAN WIJLEN/JOHANNES E. VAN AISMA./OVERL. TE BEETGUM 10 AUG. 1857/IN DEN OUDERDOM VAN 47 JAREN EN 8 MAANDEN.

RUSTPLAATS/VAN/GERTJE JOHANNES VAN AISMA,/OVERLEDEN DEN 4 JUNIJ 1830, IN DEN/OUDERDOM VAN RUIM 7 MAANDEN, EN/

EVERT JOHANNES VAN AISMA,/OVERLEDEN DEN 13 OCTOBER 1831,/IN DEN OUDERDOM VAN 1 JAAR/11 MAANDEN EN 19 DAGEN/ZIJNDE TWEELINGEN.

GEERTJE VAN AISMA,/GEB. TE BEETGUM 18 NOV. 1847,/OVERL. ALDAAR 21 APRIL 1924./WED. VAN PIETER FABRIJ DE JONGE.

PIETER FABRIJ DE JONGE,/HARTELIJK GELIEFDE ECHTGENOOT/VAN GEERTJE VAN AISMA;/GEB. TE GOES 28 APRIL 1842,/OVERL. TE LEEUWARDEN 22 FEBR. 1896.

Grêf 7:
RUSTPLAATS/VAN/ANTJE D. VAN DER MEER,/GEB. TE WIJNS DEN 11 JANUARIJ/1834, OVERL. TE ST. ANNA PAR./DEN 5 DECEMBER 1866,/ECHTGENOOTE VAN/HARTMAN JOH./VAN AISMA./

Grêf 8:
RUSTPLAATS/VAN/HARTMAN JOHS. VAN AISMA,/GEB. TE BEETGUM 16 MAART 1831/EN OVERL. ALDAAR 28 AUG. 1871,/IN LEVEN BURGEMEESTER VAN DE GEM. HET BILDT,/EN LID DER PROV. STATEN VAN FRIESLAND./DIEP BETREURD DOOR ZIJNE/NAGELATEN WEDU./HERMINA BUSSCHER.

Grêf 9:
RUSTPLAATS/VAN/HERMINA BUSSCHER,/WED. VAN DEN HEER/HARTMAN JOHS. VAN AISMA,/GEB. TE BEETGUM/16 OCTOBER 1845,/EN OVERLEDEN ALDAAR/29 NOVEMBER 1881./DIEP BETREURD DOOR HAAR EENIGSTE ZOON,/OUDERS, BROEDERS EN ZUSTERS.

RUSTPLAATS/VAN/JOHANNES HARTMAN VAN AISMA/GEBOREN TE ST. ANNA PAROCHIE/21 MAART 1866/OVERLEDEN TE LEEUWARDEN/31 OCTOBER 1942./OPRICHTER VAN DE JOHANNES/HARTMAN VAN AISMA STICHTING./GEVESTIGD TE BEETGUMERMOLEN.
Steand stientsje oan it hollenein:
IN DANKBARE NAGEDACHTENIS/AAN DE STICHTER VAN DE/“HARTMAN JOHANNES VAN AISMA“/STICHTING

 

 

Boarnen ûnder oaren:
T. Kingma, Bitgum – De skiednis fan Bitgum en Bitgummole,  Fryske Akademy, Ljouwert, 1988
Josse de Haan einred., Tusken Gripe & Telegraaf – 100 jier O.K.K. Bitgum, Koperative Utjowerij, 1995
H. Sannes, Geschiedenis van het Bildt I, II, III, T. Wever, Frjentsjer, 1956