Explanation silver

 

Research and registration marks: Jan Schipper www.zilverstudie.nl
Silver photography: Hoge Noorden-Jaap Schaaf www.hogenoorden.nl

Gold and silver have been inherited in a lot of families, especially earizers (metal headpieces) and birth spoons. Mindlessly wrapped in cloths in the dark caverns of a cupboard, kept safe from bad weather. Or cherished, and pontifically displayed with pride in the glass case, to enjoy every day. However, this rural heritage has barely been described systematically. Such contrasts with ecclesiastical silver and to ‘upper-class’ silver: belonging to the nobility and the patricians.

Heritage Foundation puts gold and silver material in the spotlight such as the land delivers. And that is quite something. It’s about different objects: The Gospel generously covered with third carat gold, to a neat psalm booklet with a very slender lock, though made from first grade noble metal. Birth spoons abundantly decorated with a lot of beaten silver, to those modest with barely any finery, just an inscription. Long story short, nice material from agricultural nobility with – according to the Law of Malthus – two children, and over two hundred pûnsmiet (which roughly equals 73 hectares or 180 acres), and a hunger for expansion. Up to and including material from the small arable farmer’s widow, with ten children and barely two moargen (which roughly equals 1,8 hectares or 4,5 acres) and yet her bible silver in her hand on the border of Hungerland. Signs of contrasting social circumstances. Mirrors of the wealthy prosperity and affixed the pure poverty.

Heritage Foundation fetches the materials from the closet and makes it something to be seen: this gold and silver is being traced and competently documented. To capture it for posterity. It can be a sole metal headpiece, but also bigger collections of birth spoons, tobacco boxes, brandy bowls, snuffboxes, watches, etc., etc.
Such a costly historical inheritance often gets scattered to who knows where, when someone passes away. This way it at least doesn’t get lost, and it’s also a joy to others.

Heritage Foundation indicates the inheritors, the gold and silver smiths and makes the connections, makes the historical persons and environments stand out. To make the meaning of it clear and to revive this object: suddenly it’s more than an expensive piece of silver from an unknown distant relative, all over the place. It becomes precious in a whole other way.
Do you also want to have your gold and silver be registered and described? That’s possible at cost. Contact us:
e-mail: info@erfgoed-fundaasje.nl or 058-212 00 35 or fill in this form.

In the late seventeenth and in the eighteenth century, such spoons increasingly become memorial gifts. The most so-called memento spoons became widely known in the nineteenth century, writes prof. dr. Johan R. ter Molen in his three-part work Fries goud en zilver (Part 1, page 31; Ottema-Kingma Stichting, Bornmeer, De Gordyk 2014).
According to silver specialist Jan Schipper, it amounts to a total of thousands here in the nineteenth century. And especially with cattle farmers, less so with arable farmers. One could say those living on clay grounds usually had more money to spend. A spoon cost about five to six guilders at that time, a weekly salary of an average worker. Reusing them happened – because of that? People who could afford it, bought them in weight. In the 18th and 19th century, 1 kilo fine silver cost almost f 100,00. (1 gram of fine silver f 0,9; the material of the spoon f 4,50; the work salary f 1,00).
A birth spoon surely is typically Frisian – even now a days: in multiple families it’s still very much custom. In those circles, all grandchildren are entrusted with a birth spoon, new or inherited. This old and living custom to this day not being recorded in the Frisian canon is, over all, peculiar. (In Groningen, giving a birth spoon wasn’t custom, in North-Holland barely, and in Amsterdam amongst a few families, possibly those moved to Amsterdam and influenced by Frisian silver smiths over there.)

Regarding the symbolism of the imagery: the image’s possible (or assumed) meaning or denotation wasn’t always known to the person for whom the spoon was meant at the time, nor relevant. People often bought an already existing spoon, to be purchased accordingly to what they had. The choice of imagery depends on what the silver smith had available. The interpretation of the figurines and such are – later on – often also romanticised.
Below – to enjoy – some descriptions regarding the Collection Boelstra-Boelstra, but beware: they are popularly known to mostly be from the cold clay grounds!
Spoon 1:
-Madonna with child: purity
-putto, i.e. a chubby child figurine (a cherub, but without wings): here innocence or virtue, possibly
-sphinx: watchman of the sun.
Spoon 2:
-well: biblical, as source for live water (John 4: 1-42): germanic, as portal to the underworld, falling in it means access to subconscious areas
-open rose: earthly and spiritual love; also, secrecy, being silent (sub rosa)
-tree: life force
-sown land with three layers: new life, while three can symbolise the fullness, sign of the divine, the totality.


Taljochting Sulver

Stúdzje en registraasje merktekens: Jan Schipper www.zilverstudie.nl
Sulverfotografy: Het Hoge Noorden-Jaap Schaaf www.hogenoorden.nl

Yn in protte famyljes is goud en sulver oerurven, benammen earizers en geboarteleppels. Achteleas yn doeken bewuolle yn ’e tsjustere spelonken fan ’e linnenkast, foar waar en wyn bewarre. Of koestere, en mei grutskens pontifikaal útstald yn ’e glêzen fitrine, ta freugde foar alle dagen. Lykwols, dit erfgoed fan it plattelân is amper systematys beskreaun. Dat yn tsjinstelling ta tsjerkesulver en dat fan ’e ‘boppelaach’: de adel en de patrisiërs.

Erfgoed Fundaasje beljochtet goud en sulverguod sa’t it lân it opjout. En dat is heel wat. It giet om behoarlik útienrinnende foarwerpen: it evangely rynsk beslein mei tredde karaats goud, oant in himpen psalmboekje mei in tige behindich slotsje, mar fan earste gehalte edelmetaal. Berteleppels oerdiedich opsiere mei gâns dreaun sulver, oant dito dimmen mei hast gjin opskik, allinne in ynskripsje. Koartsein, moai guod fan boere-adel mei – neffens de Wet fan Malthus – twa bern en grou twahûndert pûnsmiet en lânhonger. Oant en mei dat fan ’e lytste gernier-widdo, mei tsien bern en krapoan twa moargen en jit har bibelsulver yn ’e hân op ’e grins fan Hongerlân. Tekens fan kontrastearende sjosjale omstannichheden. Spegels fan de begoedige wolstân en dêroan fêst ferbûn de klearebare earmoed.

Erfgoed Fundaasje hellet it guod út ’e kast en jout it in gesicht: dit goud en sulver wurdt traseard en fakkundich dokuminteard. Sadat it fêstleit foar it neigeslacht. It kin gean om in inkeld earizer, mar ek om gruttere kolleksjes fan geboarteleppels, tabaksdoazen, brandewynskommen, snúfdoaskes, horloazjes, ensfh., ensfh.
Faak fersillet by ferstjerren sok kostelik histoarys erfskip witwêrsanne. Op dizze wize wurdt it teminsten net wei, en ha oaren der ek wille fan.

Erfgoed Fundaasje beneamd de erflitters, de goud- en sulversmeden en leit de ferbannen, lit de histoarise persoanen en fermiddens útkomme. Sadat de betsjutting dêrfan helder wurdt en it deade foarwerp begjint te libjen: it is ynienen mear as samar in djoerabel stik sulver fan in onbekend fier famyljelid, oeral en nerges. It wurdt kostber yn in hele oare sin.
Wolle jo ek jo goud en sulver registreare en beskriuwe litte? Dat kin tsjin kostpriis. Nim kontakt op:
e-mail: info@erfgoed-fundaasje.nl of 058-212 00 35, of stjoer it formulier op.

Yn ’e lette santjinde en yn ’e achttjinde ieu wurde sokke leppels yn Fryslân mear en mear ta oantinken skonken. De measte saneamde memoaryleppels wienen húsriem yn ’e njoggentjinde ieu, skriuwt prof. dr. Johan R. ter Molen yn it trijedielich wurk Fries goud en zilver  (Diel I, s. 31; Ottema-Kingma Stichting, Bornmeer, De Gordyk 2014).
Neffens sulversaakkundige Jan Schipper rint it hjir yn ’e njoggentjinde ieu mei-inoar yn ’e tûzenen. En dan benammen by greidboeren, by bouboeren minder. Men soe sizze: klaaikluten hienen ornaris mear te ferstowen. Yn dy tiid koste in leppel sa’n fiif oant seis gûne, in wyklean fan in trochsneed arbeider. Hergebrûk kaam – dêrtroch? – wol foar. De lju dy’t it har permitteare koenen, kochten per gewicht. Yn ’e 18e en 19e ieu koste 1 kilo fyn sulver sawat f 100,00. (1 gram fyn sulver f 0,9; it materiaal fan ’e leppel f 4,50; it wurklean f 1,00).
In geboarteleppel is sûnder mis Frysk eigen – ek hjoeddedei: yn ûnderskate famyljes is ’t noch wakker gewoante. Yn sokke fermiddens wurdt oan alle pake en beppesizzers in geboarteleppel tabetroud, nij of fererve. It is al mei al frjemd dat dit âld en libbene gebrûk oan no ta net yn ’e Fryske kanon opnommen is. (Yn Grinslân wie it jaan fan in berteleppel gjin gewoante,  yn Noard-Hollân amper en yn Amsterdam ûnder inkelde famyljes, mooglik ymport en ûnder ynfloed fan Fryske sulversmeden dêre.)

Wat de symbolyk fan ’e foarstellings oangiet: de eventuele (of ferûnderstelde) betsjutting of oantsjutting fan ’e ôfbylding wie by dejinge foar wa’t de leppel yn dy tiid bedoeld is, lang net altyd bekend, noch relevant. De lju keapje faak al in besteande leppel, oan te skaffen neffens wat se te besteegjen hawwe. De foarstelling is dan keazen neffens wat de sulversmid foarhannen hat. De ynterpretaasje fan ’e figueren en sa binne – letter – ek gauris romantiseard.
Hjirûnder – foar de aardichheid – wat beskriuwingen oangeande de Kolleksje Boelstra-Boelstra, mar tink derom: se binne fierhinne út ’e folksmûle fan ’e kâlde klaaigrûn!
Leppel 1:
-madonna mei bern: suverens
-putto, dat is in mollich bernefiguerke (in gerubyntsje, mar dan sûnder fleugeltsjes): hjir ûnskuld anneks deugd, tink
-sfinks: wachter fan ’e sinne.
Leppel 2:
– wetterput: bibels, as boarne fan libben wetter (Jeh. 4: 1-42); germaans, as yngong fan ’e ûnderweareld, fal deryn en je hawwe tagong ta ûnderbewuste gebieten
– iepen roas: ierdske en spirituele leafde; ek geheimhâlding, stilswijendheid (sub rosa)
– beam: libbenskracht
– ynsiedde lân fan trije lagen: nij libben, en trije kin stean foar it folsleine, teken fan it godlike, de totaliteit
– mei fiif útkommende fruchten: nij libben en fiif kin tsjutte op genede, barmhertigens en geunst
– swevende widze: oergean nei de ivichheid.
Leppel 3:
– in healdraak kin stean foar de bringer fan fruchtberens, mar dêrfoaroer allyksa as de gefaarlike knauwer oan ’e libbensbeam.
Leppel 4:

– wetterkrúk: bibels, libben wetter (Gen. 24), bewarring foar neikommende geslachten (Eks. 16:2); ek faaiens fan it libben (Preker 12:6), en Gysbert Japicx seit:
Sa giet de krúk wol lang te wetter
M
ar rekket yn de ein te pletter.
Leppel 5:

– it hynder sil stean foar de hynstefokkerij en -riderij fan ’e Boelstra’s fan âlder op âlder.
Leppel 6:
– frou mei palmbeam: frede

– in sater kin stean foar moedigens, tierigens.